ქართული ხალხური პროზა 3 - მითები

აკადემიური წიგნი,

2024, ISBN 978-9941-9905-95, 440 გვ

პირველად ერთ გამოცემაში: საქართველოს მითოლოგიური საგანძური!

„ანდრეზ მართალ ას“ — ასე სწამდათ ჩვენს წინაპრებს, რომელთათვისაც თაობიდან თაობამდე გადაცემული თქმულებები ყოფიერების, ზნეობისა და სამყაროს წესრიგის საძირკველი იყო.

მოხარულნი ვართ წარმოგიდგინოთ უნიკალური წიგნი, რომელიც პირველად აერთიანებს საქართველოს ყველა კუთხის, მთისა და ბარის მითოლოგიურ გადმოცემებს. ეს არ არის უბრალოდ ზღაპრების კრებული; ეს არის ჩვენი ხალხის სულიერი ცხოვრების, კოლექტიური მეხსიერებისა და უძველესი მსოფლმხედველობის ერთიანი, ცოცხალი სისტემა.

რას აღმოაჩენთ წიგნში?

• აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის საგანძური: ფშავ-ხევსურეთის, თუშეთის, ხევისა და გუდამაყარ-მთიულეთის ფუძემდებლური „ანდრეზები“ — საყმოური საზოგადოების უპირობო კანონები, რომლებსაც ალექსი ოჩიაური ჯერ კიდევ ცოცხალი სახით იწერდა გასულ საუკუნეში.
• სამონადირეო მითოსი და აჭარული აღმოჩენები: ფშავ-ხევსურული, სვანური თუ რაჭული ნაცნობი თქმულებების გვერდით, წიგნში პირველად გაეცნობით აქამდე სრულიად უცნობ, იდუმალ აჭარულ გადმოცემებს ტრაგიკულ წერაქვეთაზე, დელი დემირჩიზე, ტყისა და წყლის კაცებზე.
• მეფეები — მითოსური პერსონაჟები: როგორ იქცნენ ფარნავაზი, ვახტანგ გორგასალი, დავით აღმაშენებელი, თამარ მეფე, ლაშა-გიორგი და ერეკლე II მითოლოგიურ გმირებად და როგორ დაუკავშირდა თამარის „ოქროს ხანა“ კაცობრიობის უძველეს, პრიმორდიალურ მითს სამოთხეზე.
• ⛪ სალოცავთა დაარსების საიდუმლოებანი: ხევის სამების, ილორის, ძარწემისა თუ ხანის წმინდა გიორგის სალოცავთა დაფუძნების ამბები, სადაც ადამიანებთან ერთად ირმები, ხარები და ყორნები იღებენ მონაწილეობას.
• კოსმოგონიური შერკინებები: წყლის სტიქიისა (გველვეშაპის) და სოფლის მცველის (ხარის) სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლები ქართლ-კახურ და აჭარულ ზეპირსიტყვიერებაში.

საინტერესო ფაქტი: ჩვენი წერილობითი ტრადიციის თავისებურების გამო, მითოლოგიური ჩანაწერები XIX საუკუნემდე თითქმის არ გვაქვს. წინამდებარე გამოცემაში თავმოყრილია მე-19 საუკუნიდან მოყოლებული სხვადასხვა დროს ჩაწერილი უძვირფასესი მასალა, რომელიც კუთხეების მიხედვით არის სისტემატიზებული და მკითხველს სრულ სურათს უშლის თვალწინ.

ეს წიგნი აუცილებელი შენაძენია ყველასთვის, ვისაც აინტერესებს ქართული იდენტობა, ეთნოლოგია, ფოლკლორი და მითოლოგიური აზროვნების არქიტექტურა.